
انتخاب نوع شرکت، تصمیمی است که بعدها بر جذب سرمایه، نقل و انتقال سهام و مسئولیت شرکا اثر میگذارد. مقایسه دو نوع رایج و مراحل ثبت.
چرا نوع شرکت مهم است؟
وقتی کسبوکاری تصمیم به ثبت رسمی میگیرد، معمولاً سؤال اول این است که «کدام نوع شرکت سریعتر ثبت میشود؟». اما سؤال درستتر این است که این شرکت سه سال دیگر به چه ساختاری نیاز دارد. نوع شرکت تعیین میکند که سرمایه چگونه تقسیم میشود، انتقال سهم چه تشریفاتی دارد، تصمیمها با چه اکثریتی گرفته میشود و ورود سرمایهگذار جدید چقدر ساده است.
در حقوق ایران، قانون تجارت و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ انواع شرکتهای تجاری را تعیین کرده است. در عمل، دو نوع شرکت سهامی خاص و با مسئولیت محدود، بیشترین سهم را میان کسبوکارهای کوچک و متوسط و تیمهای نوپا دارند.
شرکت با مسئولیت محدود
شرکت با مسئولیت محدود بر اساس ماده ۹۴ قانون تجارت، شرکتی است که بین دو یا چند نفر تشکیل میشود و هر یک از شرکا بدون اینکه سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد، فقط تا میزان سرمایه خود در شرکت مسئول قروض و تعهدات شرکت است. تشکیل آن سادهتر است و حداقل دو شریک کافی است.
محدودیت مهم این شرکت، نقل و انتقال سهمالشرکه است. بر اساس ماده ۱۰۲ قانون تجارت، انتقال سهمالشرکه فقط با سند رسمی و با رضایت عدهای از شرکا که حداقل سهچهارم سرمایه را دارا بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند ممکن است. این ویژگی برای کسبوکاری که قصد دارد بارها سرمایه جذب کند یا به کارکنان کلیدی سهام بدهد، دستوپاگیر است.
شرکت سهامی خاص
در شرکت سهامی خاص، سرمایه به سهام تقسیم میشود و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنهاست. تشکیل این شرکت دستکم به سه سهامدار نیاز دارد، زیرا هیئتمدیره حداقل سه عضو دارد که باید از میان سهامداران انتخاب شوند. شرکت همچنین باید بازرس اصلی و علیالبدل داشته باشد.
مزیت اصلی سهامی خاص، انعطاف در نقل و انتقال سهام و افزایش سرمایه است. انتقال سهام با ثبت در دفتر ثبت سهام شرکت انجام میشود و نیازی به سند رسمی دفترخانه نیست، هرچند اساسنامه میتواند برای انتقال به اشخاص خارج از شرکت، محدودیت یا حق تقدم تعیین کند. به همین دلیل، بیشتر سرمایهگذاران خطرپذیر ترجیح میدهند در شرکت سهامی خاص سرمایهگذاری کنند.
مراحل ثبت
ثبت شرکت امروزه از طریق سامانه ثبت الکترونیک شرکتها انجام میشود. مراحل اصلی عبارتاند از: ثبت درخواست و انتخاب چند نام پیشنهادی، بررسی و تأیید نام توسط اداره ثبت، تکمیل اطلاعات سهامداران یا شرکا، اعضای هیئتمدیره و موضوع فعالیت، بارگذاری مدارک، و پرداخت هزینهها. پس از تأیید نهایی، آگهی تأسیس در روزنامه رسمی منتشر میشود و شرکت شناسه ملی میگیرد.
موضوع فعالیت باید دقیق و قانونی نوشته شود. برخی فعالیتها نیازمند اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح پیش از ثبت یا پس از آن هستند؛ برای مثال فعالیتهای مالی، آموزشی یا مرتبط با سلامت. نوشتن موضوع فعالیت بسیار کلی یا بسیار محدود، هر دو در آینده مشکلساز میشود.
اساسنامه را جدی بگیرید
بیشتر متقاضیان از اساسنامه نمونه سامانه استفاده میکنند. این اساسنامه برای شروع قابل قبول است، اما مسائلی مانند حق تقدم در خرید سهام، شرایط خروج شریک، نصاب تصمیمات مهم و نحوه حل اختلاف را بر اساس نیاز شما تنظیم نمیکند. بخشی از این مسائل را میتوان در اساسنامه و بخشی را در قرارداد جداگانه میان سهامداران یا بنیانگذاران پیشبینی کرد.
قرارداد بنیانگذاران معمولاً موضوعاتی را پوشش میدهد که اساسنامه برای آنها جای مناسبی ندارد: سهم هر نفر به شرط ادامه همکاری در طول چند سال، که به آن وستینگ میگویند؛ تکلیف سهام کسی که زودتر از موعد کنار میرود؛ تعهد به عدم رقابت و عدم افشای اطلاعات؛ و انتقال مالکیت فکری هر چیزی که بنیانگذاران پیش از ثبت شرکت ساختهاند. این قرارداد میان طرفین الزامآور است، حتی اگر در اداره ثبت درج نشود. بهترین زمان تنظیم آن، پیش از ثبت شرکت و زمانی است که هنوز اختلافی وجود ندارد و همه با حسن نیت درباره آینده گفتوگو میکنند.
علامت تجاری را فراموش نکنید
ثبت شرکت با ثبت علامت تجاری یکی نیست. نام شرکت در اداره ثبت شرکتها ثبت میشود، اما حق انحصاری استفاده از یک نشان یا نام تجاری برای کالا یا خدمات، با ثبت علامت در اداره مالکیت صنعتی به دست میآید. علامت ثبتشده برای مدت معین، که در قانون فعلی ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه است، اعتبار دارد و قابل تمدید است.
پیش از انتخاب نام برند و سرمایهگذاری در طراحی و تبلیغات، جستوجوی علائم ثبتشده مشابه را انجام دهید. اعتراض یک دارنده علامت مشابه پس از چند سال فعالیت، میتواند بسیار پرهزینه باشد. مقررات مالکیت صنعتی در سالهای اخیر موضوع بازنگری قانونی بوده است و پیش از ثبت، آخرین وضعیت قانونی را بررسی کنید.
این نوشته مشاوره حقوقی نیست. متن حاضر اطلاعات عمومی درباره قوانین ایران است و ممکن است با تغییر قوانین، آییننامهها یا رویه قضایی بهروز نباشد. هر پرونده شرایط خاص خود را دارد؛ پیش از هر اقدام با وکیل دادگستری مشورت کنید. سلب مسئولیت